مصطفى النوراني الاردبيلي
337
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
زنيان يا نانخواه : در طبيعت گرم و خشك است ، در خواص آن نوشتهاند : خشك كننده و ملين و محلل رياح ، ضد گاز و نفخ خوراك آن دو مثقال ، آشاميدن آن ضد سم نيش حشرات ، ضد معتادين به ترياك ، آب جوشانده آن براى رفع اذيت عقرب گزيدگى سريع الأثر است زنيان با سفيده تخممرغ براى ناف برآمده و براى درد جميع اعضاء و تحليل اورام سرد و براى خون منجمد در زير پوست نافع است . مدر بول ، حيض ، عرق و ترياك سموم و محلل رياح باد يا گاز رفع رطوبات و لزج جهت درد سينه و صلابت كبد و سپرز و درد باطن و آنچه دواى سمى مسهل و پاك كننده چرك و لزوجات سينه و جهت رفع عادت ترياك و براى عسر البول و سنگ كليه و مثانه و قى و غثيان و آروغ به دو و تخمه و فساد اشتها ، ضد سم و تبهاى كهنه مفيد است . « 1 » ناشتا خوردن زنيان 2 مثقال جهت ازدياد شير مادر مفيد است . « 2 » آشاميدن دو مثقال زنيان ترياق سموم و نيش هوامّ جانوران ، آب گرم زنيان براى فع اذيت عقرب گزيدگى سريع الاثر است . « 3 » * زوفا مشخصات : گياهى است پايا ، بسيار معطر و داراى ساقههاى متعدد چوبى شده ، به ارتفاع 20 تا 60 سانتىمتر كه به حالت خودرو در جنوب اروپا ، آسياى صغير و ايران و روسيه مىرويد . در زمينهاى آهكى بهتر رشد مىكند و در كوهستانها تا ارتفاعات 2000 مترى بالا مىرود . گلهاى آن به رنگهاى تيره مايل به بنفش ، سفيد و گاه گلى مىباشد . و در فاصله ماههاى تير و مرداد ظاهر مىشود و به صورت سنبلههايى جلوه مىكند .
--> ( 1 ) - مجموعه طب سنتى و گياهى ، ص 206 ( 2 ) - راه نجات از مرگ مصنوعى ، ج 3 ، ص 24 . ( 3 ) - همان ، ص 24 .